วิธีสังเกตอีเมลฟิชชิ่ง: 7 สัญญาณอีเมลหลอกลวง

ตรวจสอบผู้ส่ง — อย่าเชื่อชื่อที่แสดง

สิ่งแรกที่ควรดูคือ ที่อยู่อีเมลจริงของผู้ส่ง ไม่ใช่แค่ชื่อที่แสดง (Display Name) เพราะมิจฉาชีพตั้งชื่อที่แสดงเป็นอะไรก็ได้ เช่น ตั้งชื่อว่า “ธนาคารกรุงเทพ” แต่ที่อยู่จริงกลับเป็น service@bangkok-bank-secure.xyz

• กดดูที่อยู่อีเมลเต็ม: บนมือถือให้แตะที่ชื่อผู้ส่งเพื่อดูอีเมลจริงในวงเล็บ
• ระวังโดเมนสะกดผิด: เช่น @micros0ft.com (เลขศูนย์แทน o) หรือ @paypa1.com (เลข 1 แทน l)
• ระวังโดเมนย่อยหลอกตา: @secure.paypal.com.attacker.ru โดเมนจริงคือ attacker.ru ไม่ใช่ paypal.com
• ดูปลายทางของ “ตอบกลับ” (Reply-To): บางครั้งอีเมลส่งมาจากที่อยู่หนึ่ง แต่เมื่อกดตอบกลับกลับพุ่งไปยังอีกที่อยู่ที่มิจฉาชีพควบคุม

องค์กรจริงมักใช้โดเมนทางการของตนเองเสมอ หากอีเมลอ้างว่าเป็นบริษัทใหญ่แต่ส่งมาจากโดเมนฟรีอย่าง @gmail.com หรือโดเมนแปลก ๆ ให้สงสัยไว้ก่อน

สัญญาณอันตรายในเนื้อหา

นอกจากผู้ส่งแล้ว เนื้อหาของอีเมลก็มักทิ้งร่องรอยไว้ ให้ระวังสัญญาณเหล่านี้:

ลิงก์และไฟล์แนบ

ลิงก์และไฟล์แนบคือช่องทางหลักที่ทำให้อีเมลฟิชชิ่งเป็นอันตราย เพราะเป็นจุดที่ดูดข้อมูลหรือฝังมัลแวร์

• โฮเวอร์ดูปลายทางก่อนคลิก: บนเดสก์ท็อปให้เลื่อนเมาส์ค้างเหนือลิงก์เพื่อดู URL จริงที่มุมล่าง บนมือถือให้กดค้างเพื่อดูปลายทางเต็ม
• ระวังปุ่ม “ยืนยัน” หรือ “เข้าสู่ระบบ” ปลอม: ข้อความบนปุ่มอาจดูน่าเชื่อ แต่พาไปหน้าเข้าสู่ระบบปลอมที่ขโมยรหัสผ่าน
• ระวังไฟล์แนบอันตราย: โดยเฉพาะ .exe, .zip, .html, .js หรือไฟล์เอกสารที่ขอให้ “เปิดใช้งานมาโคร”
• อย่าเปิดไฟล์ที่ไม่ได้คาดหวัง: แม้จะดูเหมือนใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จ หากไม่ได้สั่งซื้ออะไรไว้ ให้ตรวจสอบก่อน

การปลอมตัวและ Business Email Compromise

อีเมลฟิชชิ่งที่อันตรายที่สุดมักไม่ใช่อีเมลหว่านทั่วไป แต่เป็นการ ปลอมตัวเจาะจงเป้าหมาย โดยเฉพาะในองค์กร ซึ่งเรียกว่า Business Email Compromise (BEC)

• ปลอมเป็นเจ้านายหรือผู้บริหาร: อ้างว่าเป็น CEO สั่งให้พนักงานโอนเงินหรือซื้อบัตรของขวัญ “ด่วนและเป็นความลับ”
• ปลอมเป็นคู่ค้าหรือซัพพลายเออร์: ส่งใบแจ้งหนี้ที่ดูเหมือนของจริงแต่แนบมากับอีเมลปลอม
• หลอกให้เปลี่ยนเลขบัญชี: อ้างว่าบริษัทเปลี่ยนบัญชีธนาคาร แล้วให้โอนเงินเข้าบัญชีของมิจฉาชีพแทน
• สังเกตโดเมนที่ใกล้เคียง: เช่น @company-th.com แทนที่จะเป็น @company.co.th ของจริง

เมื่อเจอคำขอเรื่องเงินหรือข้อมูลสำคัญที่ “เร่งด่วน” ให้ยืนยันตัวตนผ่านช่องทางอื่นที่รู้จักเสมอ อย่าตอบกลับอีเมลนั้นโดยตรง

ถ้าได้รับอีเมลต้องสงสัยควรทำอย่างไร

1. อย่าคลิก อย่าตอบ อย่าเปิดไฟล์แนบ — และอย่ากรอกข้อมูลใด ๆ
2. ตรวจสอบผ่านช่องทางอื่น: โทรหาเบอร์ทางการหรือติดต่อองค์กรผ่านเว็บไซต์จริงโดยตรง ไม่ใช่ผ่านข้อมูลในอีเมล
3. สแกนลิงก์ก่อน: ถ้าจำเป็นต้องรู้ว่าลิงก์พาไปไหน ให้คัดลอกลิงก์มาสแกนด้วย ThaiVScan แทนการคลิก
4. รายงานอีเมล: กดปุ่ม “รายงานฟิชชิ่ง” ในโปรแกรมอีเมล และแจ้งฝ่าย IT หากเป็นอีเมลที่ทำงาน
5. ลบอีเมลทิ้ง: หลังรายงานแล้วให้ลบเพื่อไม่ให้เผลอกดในภายหลัง
6. หากเผลอกรอกข้อมูลไปแล้ว: เปลี่ยนรหัสผ่านทันที เปิดใช้ MFA และแจ้งธนาคารหากให้ข้อมูลทางการเงินไป

คำถามที่พบบ่อย